Rondvaart Amsterdam: zes boten, één grachtengordel

De goedkoopste vaart in dit overzicht begint bij ~€ 12 voor een uur met een audiogids, en de duurste is een driegangendiner van ~€ 128 per persoon. Daartussen zit ~€ 14 voor een klassieke salonboot met een gids aan boord, ~€ 20 voor de avondvaart bij zonsondergang en ~€ 48 voor twee uur in een kleine groep met open bar en bitterballen. Wil je zelf sturen, dan huur je een sloep voor ~€ 105 voor twee uur, en dat is een prijs voor de hele boot tot acht personen — vanaf een man of vier is dat dus goedkoper dan losse kaartjes. Alle bedragen zijn vanafprijzen die met de datum meebewegen.

Bijna alle standaardrondvaarten duren één uur, en dat is geen toeval: de grachtengordel is klein genoeg om in dat uur rond te varen, en langer varen betekent vooral dezelfde grachten nog een keer. De vaarten van twee uur in dit overzicht gebruiken die extra tijd voor eten en drinken, niet voor extra route. Let wel op het verschil tussen vaartijd en de tijd die je kwijt bent: Tours & Tickets vraagt je een kwartier eerder te komen en waarschuwt dat de hele ervaring in het hoogseizoen tot negentig minuten kan oplopen. Reken dus op anderhalf uur van huis tot huis, ook bij een vaart van zestig minuten.

Meestal niet. Van de vijf begeleide boten in deze vergelijking is Eco Boats de enige waarvan op de boekingspagina staat dat schipper en gastheer Engels én Nederlands spreken. Bij Flagship en Rederij de Wester staat bij de sleutelgegevens alleen Engels, ook al varen ze met Nederlandse bemanning en schakelen ze in de praktijk vaak over. Tours & Tickets lost het anders op: daar krijg je een gps-audiogids in negentien talen, waaronder Nederlands, maar dan luister je naar een opname die op vaste punten afgaat in plaats van naar iemand die op je vraag kan antwoorden. Wil je gegarandeerd Nederlands horen, dan is de avondvaart je veiligste keuze.

In de praktijk kies je dat maar half zelf. Drie van de zes rederijen schrijven letterlijk op hun pagina dat ze bij mooi weer met een open boot varen en bij regen of kou met een overdekte salonboot, en dat de boot op de foto's kan afwijken. Je boekt een vaart, geen boot. Wat je wél kunt sturen: een huursloep is altijd open, een salonboot van Flagship is altijd overdekt maar heeft een dak dat op zonnige dagen opengaat, en de winterboot van Rederij de Wester is volledig dicht en verwarmd. Voor foto's is open beter, voor comfort tussen oktober en april overdekt.

Dat wat het dichtst bij je volgende afspraak ligt — en anders Centraal Station. Vertrek je vanaf Centraal of de Oosterdokskade, dan begin je op open water met zicht op het Scheepvaartmuseum en vaar je daarna de gordel in. Vertrek je bij het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht of bij het Rijksmuseum, dan zit je meteen tussen de grachtenpanden en zie je nauwelijks open water. Beide grote rederijen zeggen erbij dat elke vaart daardoor een net iets andere route krijgt. Het vertrekpunt bepaalt wat je ziet dus meer dan de rederij waar je bij boekt.

Buiten het seizoen kun je meestal dezelfde dag nog opstappen. Van april tot en met september, en zeker voor avondvaarten en alles met eten erbij, is een dag of twee vooruit boeken verstandig. Er is nog een reden om online te boeken: aan de kade staan verkopers die je een prijs en een duur beloven, en Nederlandse reizigers melden geregeld dat het beloofde uur dan een kortere vaart blijkt. Online zie je de duur, de rederij, het cijfer en het aantal beoordelingen zwart op wit, en bij de meeste boten annuleer je gratis tot 24 uur van tevoren.

De vaarten van tien en elf uur 's ochtends zijn de rustigste van de dag, het hele jaar door. Tussen twee en zes uur 's middags ligt in het hoogseizoen de hele vloot vol, en avondvaarten in het weekend zijn het drukst van allemaal. Per seizoen: november tot en met maart is op het water opvallend rustig, en dan zijn de overdekte boten juist op hun best. Wie in juli of augustus komt en de drukte wil ontlopen, boekt de eerste vaart van de dag — niet omdat de boot leger is, maar omdat de kade dat wel is.

Bij vier van de zes boten in dit overzicht staat expliciet dat ze niet geschikt zijn voor rolstoelgebruikers. Flagship waarschuwt daarnaast dat er een vrij grote stap nodig is om aan boord te komen en dat de bemanning daarbij helpt. Dat is de meest onderschatte drempel van een rondvaart: de steiger ligt lager dan de kade, de boot beweegt, en met een rollator, een prothese of een slechte knie is dat geen detail. GetYourGuide heeft een aparte categorie rolstoeltoegankelijke activiteiten in Amsterdam; zoek daar als dit speelt, en bel bij twijfel de rederij voordat je boekt.

Vanaf het derde glas, ongeveer. De meerprijs ligt bij de meeste rederijen tussen de vijf en tien euro en dekt bier, wijn en frisdrank; cocktails en sterke drank zitten er meestal niet in en zijn apart te koop. Op een vaart van één uur drink je er zelden meer dan twee, dus reken zelf even. Waar het wél altijd uitkomt: bij de tweeuursvaart van Rederij de Wester, waar de open bar inclusief jenever en 0.0% bier gewoon in de ~€ 48 zit. Je moet achttien zijn om aan boord te drinken en dat wordt gecontroleerd.

Ja, maar de regels verschillen per boot. Bij Tours & Tickets varen kinderen onder de vier gratis mee als ze geen eigen stoel bezetten, en van vier tot en met dertien betaal je een kinderticket. Canal Motorboats heeft zwemvesten in kindermaten aan boord liggen. Flagship eist dat kinderen door een volwassene worden begeleid. Er zijn in deze markt ook boten die kinderen onder de veertien helemaal weigeren, meestal de boten waar de open bar het product is. Houd verder rekening met de aandachtsspanne: een uur stilzitten met uitzicht is voor een zevenjarige prima te doen, voor een driejarige lang.

Op vrijwel elke route komen dezelfde bekenden voorbij: de Dansende Huizen aan het Damrak, de Magere Brug over de Amstel, de Westerkerk en het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht, de Gouden Bocht met de breedste koopmanshuizen van de Herengracht, en de Negen Straatjes ertussenin. Wie vanaf Centraal of het Oosterdok vertrekt, krijgt het Scheepvaartmuseum en een stuk open water erbij. Wat je op geen enkele foto ziet maar wel de helft van de vaart uitmaakt: woonboten, fietsen aan de brugleuningen, en mensen die op hun eigen steiger zitten te eten.

Ja, en vanaf een man of vier is dat vaak goedkoper dan losse kaartjes. Canal Motorboats verhuurt sloepen met een stuurwiel voor ~€ 105 per twee uur, voor de hele boot tot acht personen, vanaf vijf locaties in de stad. Je krijgt kussens, een kaart, een peddel en verlichting als het donker wordt; eigen eten en drinken mag mee en honden zijn welkom. De regels: de bestuurder moet achttien zijn en nuchter blijven, muziek aan boord is niet toegestaan, varen op het IJ mag niet, en je hebt een paspoort of identiteitskaart nodig bij het inchecken. Sturen leer je in een paar minuten; aanleggen kost meer oefening.

Voor het uitzicht wel, mits je de tijd goed kiest. In het uur voor zonsondergang krijgen de gevels kleur en ligt het water stil; daarna gaan de bruggen aan en vaar je door een stad van lampen. Overdag zie je meer detail en meer leven op de kade. De valkuil zit in de kalender: in december gaat de zon om half vijf onder en is een avondvaart gewoon een nachtvaart, in juni pas na tienen. De rederij garandeert het zicht op de zonsondergang trouwens niet — weer, bewolking en seizoen bepalen dat, en dat staat er letterlijk bij.

Een extra laag, altijd. Op het water is het kouder dan op de kade, en op een open of half overdekte boot zit je in de wind; Flagship zet warme kleding zelfs expliciet in de lijst met dingen om mee te nemen. Verder: een jas met capuchon werkt beter dan een paraplu, en bij een huursloep vraagt Canal Motorboats om een paspoort of identiteitskaart plus zonnebrand. Drankjes aan boord zijn duurder dan in de supermarkt, dus als je een huursloep neemt, neem je eigen voorraad mee. Een statief heeft geen zin: de boot beweegt de hele tijd.